Tạo điều kiện cho khu vực nông nghiệp, nông thôn tiếp cận nguồn vốn thuận lợi, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư hướng dẫn chi tiết việc thực hiện Nghị định 41/2010/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, việc triển khai sẽ không đơn giản do còn nhiều vướng mắc.

Có thể vay tới 500 triệu đồng

Theo ông Nguyễn Đồng Tiến, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước, xác định rõ vai trò của tín dụng đối với khu vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn nên ngay từ năm 1999, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 67/1999/QĐ-TTg. Đây được coi là bước đột phá trong lĩnh vực tín dụng ngân hàng. Sau hơn 10 năm triển khai, chính sách này đã thực sự khơi thông dòng vốn về nông thôn. Dư nợ tín dụng tăng gấp 9 lần và chiếm 16,7% tổng dư nợ cho vay nền kinh tế, đạt hơn 292.919 tỷ đồng so với 34.000 tỷ đồng năm 1998. Tốc độ tăng trưởng bình quân trong 10 năm là 21,78%/năm, tỷ trọng vốn đầu tư trung và dài hạn chiếm tới 40%.

Tuy nhiên, sau 10 năm, nhiều chính sách đã lạc hậu, cần phải điều chỉnh cho phù hợp, điển hình là mức cho vay không có bảo đảm bằng tài sản của hộ nông dân 10 triệu đồng là quá thấp.

Để phù hợp hơn với tình hình thực tế, Chính phủ đã ban hành Nghị định 41/2010/NĐ-CP về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn. Theo đó, cá nhân, hộ sản xuất nông, lâm, ngư, diêm nghiệp có thể được xem xét cho vay không có bảo đảm bằng tài sản tối đa đến 50 triệu đồng; các hộ kinh doanh, sản xuất ngành nghề hoặc làm dịch vụ được vay đến 200 triệu đồng; hợp tác xã, chủ trang trại tối đa 500 triệu đồng.

Đánh giá về vai trò của Nghị định mới, ông Nguyễn Quốc Cường, Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam cho rằng, Nghị định đã đưa ra các chính sách thông thoáng, phù hợp và linh hoạt hơn rất nhiều so với các chính sách tín dụng dành cho nông nghiệp, nông thôn trước đó. Mức cho vay không thế chấp đã tăng lên, đối tượng được vay mở rộng.

Ông Tạ Quang Khánh, Vụ trưởng Vụ Tín dụng (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, nếu trước đây chỉ có Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT là kênh dẫn vốn chủ yếu, giờ tất cả các ngân hàng và tổ chức tín dụng đều có thể tham gia.

Khoảng cách giàu - nghèo?

Mặc dù chính sách mới đã tạo động lực mới trong việc khơi thông nguồn vốn tín dụng về với nông thôn nhưng vẫn còn nhiều ý kiến bày tỏ sự quan ngại. Theo Bộ Nông nghiệp và PTNT, để tạo ra 1 việc làm ở nông thôn chỉ cần đầu tư 1.000 USD, trong khi đối với các lĩnh vực khác con số này cao hơn gấp nhiều lần. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTTN Cao Đức Phát khẳng định: “Không có đầu tư thì không có tăng trưởng. Tín dụng trở thành yếu tố quan trọng giúp ngành nông nghiệp duy trì tốc độ tăng trưởng trong 10 năm đạt 3,8%/năm. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng đi đôi với tốc độ của ngành nông nghiệp thực sự là một thách thức”.

Ông Nguyễn Đức Cường, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị băn khoăn: “Mức cho vay không cần thế chấp thực sự là điều mơ ước của các hộ nông dân, đặc biệt là trang trại sản xuất lớn. Vấn đề đưa bảo hiểm nông nghiệp vào cũng rất tiến bộ. Tuy nhiên, chúng tôi cũng rất nghi ngờ về nguồn vốn cho vay. Thực tế là cuối năm 2009, khi tiến hành cho nông dân vay vốn mua sắm máy móc sản xuất, mặc dù các tổ chức tín dụng đã có hướng dẫn cho các doanh nghiệp nông thôn vay vốn nhưng cuối cùng ngân hàng đều trả lời hết vốn huy động. Vậy thì mục tiêu cao cả của Nghị định 41 liệu có thể thực hiện được không? Theo tôi, nên chia đều và luân phiên lần lượt mỗi hộ vay 10 triệu đồng trong ngắn hạn”.

Ông Đặng Viết Thuần, Phó chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên cho rằng, làm sao để đảm bảo những hướng dẫn về bảo hiểm, thu lệ phí không bị chậm. Điều đáng lo ngại hơn là việc cho vay theo các mức như quy định rất có thể dẫn đến việc khoảng cách giàu - nghèo bị đẩy xa. Nguyên nhân là vì người nghèo chưa dám vay một khoản lớn đến vậy, trong khi người có điều kiện hoàn toàn có thể. “Theo tôi, nên cơ cấu ngân sách theo từng vùng phát triển. Chỉ có như vậy khoảng cách giàu - nghèo giữa nông thôn, miền núi với thành thị mới được rút ngắn. Ngoài ra, cần có quy chế phối hợp cụ thể giữa các địa phương và ban ngành”, ông Thuần đề nghị.

Ông Phạm Thanh Tân, Tổng giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT khẳng định, là một trong những ngân hàng được Chính phủ giao nhiệm vụ nên thời gian tới, để phù hợp hơn với chính sách mới, Ngân hàng sẽ tiến hành chỉnh sửa toàn bộ quy chế tín dụng cho phù hợp với Nghị định 41 như hướng dẫn cho vay, các vấn đề phát sinh, nhất là tập trung triển khai 14 nhóm giải pháp của Ngân hàng đối với khu vực tam nông.
        Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Văn Giàu khẳng định: “Để đảm bảo nông dân được tiếp cận nguồn vốn vay, Ngân hàng đã ban hành Thông tư hướng dẫn chi tiết thực hiện Nghị định 41 của Chính phủ. Đồng thời, ngành ngân hàng cần phải nghiên cứu cải cách thủ tục hành chính. Đây là vấn đề mà lâu nay người dân, đặc biệt là nông dân, gặp rất nhiều khó khăn”.